agenda: infoavond met sophie de Schaepdrijver – over het leven en de dood van een Belgische spionne tijdens WO I

2019-03-01-flyer-lezingSINT-PIETERS-LEEUW: – Gemeentelijke Werkgroep voor Streek- en Volkskunde organiseert op vrijdag 1 maart 2019 om 20.00 uur in het Colomakasteel een infoavond met sophie de Schaepdrijver over het leven en de dood van een Belgische spionne tijdens WO I – Gabrielle Petit.

Ze was de eerste arbeidersvrouw in Europa die een standbeeld kreeg. Haar leven werd twee keer verfilmd in Hollywood. Gabrielle Petit werd in 1916 voor spionage door de Duitsers ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. Petit was een doorzetter, ook in het ultieme moment, toen ze weigerde gratie te vragen aan de bezetter. Ze was amper 23 jaar oud en toch is haar levensverhaal een tijdsdocument. Opgegroeid in armoede, ook al stamde ze in feite uit een relatief gegoede familie, schetst het ons het leven net voor de oorlog, de Belle Epoque, het leven tijdens de oorlog, in het bezette deel van België, en tekent het ook een beeld van de heldenverering die na de oorlog ontstaat. In 1919 werd ze herbegraven met een plechtige begrafenis, in aanwezigheid van eerste minister Delacroix. Kardinaal Mercier sprak de lijkrede en ook koningin Elisabeth kwam haar begroeten.

Een verhaal van leven en overleven, van moed en overmoed, van echte heldhaftigheid en bijgekleurde heldenepos. Sophie De Schaepdrijver voert ons terug naar feiten en realiteit.

Sophie De Schaepdrijver is een internationaal vermaarde historica. Sinds 1995 doceert ze in de Verenigde Staten, sinds 2000 over “moderne Europese geschiedenis” aan de Pennsylvania State University. Ze publiceerde verscheidene bekroonde boeken over de sociale en culturele geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog in België. Het standaardwerk “De Groote Oorlog – Het Koninkrijk België tijdens de Eerste Wereldoorlog” is van haar hand.

INKOM GRATIS maar inschrijven wordt aanbevolen: erfgoed@sint-pieters-leeuw.be of 02 371 22 62

De geschiedenis van de Maria-Magdalenakapel van Mekingen.

SINT-PIETERS-LEEUW: – Raf Meert2014-11-30-kapel-mekingen is naar aanleiding van ons artikel van 27 november over het rooien van 2 hinderlijke bomen naast de Maria-Magdalenakapel van Mekingen (zie artikelnog eens in zijn pen gekropen om een historische kwakkel, ditmaal over de kapel van Mekingen recht te zetten.

Raf Meert legt uit:
Naast de tastbare bakstenen verdient ook het verhaal achter de kapel eerherstel. In tegenstelling tot wat men her en der kan lezen dateert de kapel niet uit 1858. In werkelijkheid heeft ze nog maar net de kaap van 100 jaar overschreden.
De gedenksteen die in de gevel van de kapel prijkt werd gerecupereerd van een oudere kapel, die bovendien op een Raf Meertandere plaats stond.”

De oudste kapel.
Mekingen had reeds vroeg in de geschiedenis een eigen wijkkapel waar een aantal keer per week een mis werd opgedragen. Voor een goed begrip was de kapel in die tijd nog een (groot) gebouw waar de parochianen binnen de eredienst konden volgen, in tegenstelling tot de kleine constructie met enkele heiligenbeelden vandaag. (AFB 1)

Afb 1:De wijkkapel van Mekingen omstreeks 1712.
Afb 1:De wijkkapel van Mekingen omstreeks 1712.
Afb 2: Kadasterkaart van rond 1838 met op positie 1 aan het begin van de huidige J.Ameysstraat de restanten van de oude wijkkapel (nr. 974). Bemerk het kruisvormig grondplan. Positie 2 is de plaats waar de Maria Magdalenakapel zich actueel bevindt.
Afb 2: Kadasterkaart van rond 1838 met op positie 1 aan het begin van de huidige J.Ameysstraat de restanten van de oude wijkkapel (nr. 974). Bemerk het kruisvormig grondplan. Positie 2 is de plaats waar de Maria Magdalenakapel zich actueel bevindt.

Die oudst gekende kapel bevond zich op goed 160 meter van het huidige kapelletje, meer bepaald ter hoogte van het huizenblok Jerôme Ameysstraat 3-3ABC. Maar in de nasleep van de Franse Revolutie (1789) werden de kapel van Mekingen en haar gronden door de Staat aangeslagen en openbaar verkocht. De kapel kwam daarop in private handen en kreeg een nieuwe bestemming als woning. Op een kadasterkaart uit 1838 is het kruisvormig grondplan nog duidelijk waar te nemen, maar enige tijd later zou het gebouw voorgoed verdwijnen.(AFB 2)

De tweede kapel uit 1858.
De inwoners van Mekingen hielden sterk vast aan de verering van hun beschermheilige en al gauw verscheen er een kleinere (nis)kapel in de onmiddellijke nabijheid van het voormalige middeleeuwse gebedshuis. Voortgaande op de bewaarde gedenksteen was dat in 1858. De kleinere kapel is nog duidelijk te zien op militaire stafkaarten, zoals die van 1882. (AFB 3)

De derde en huidige kapel uit 1912.
Maar amper een halve eeuw na haar oprichting moest de kleine kapel opnieuw worden afgebroken, omwille van bouwwerken op het perceel dat in private handen was. De inwoners van Mekingen dreigden andermaal hun kapel te verliezen.

Afb. 3:Militaire stafkaart uit 1882. Op positie 1 wordt ter hoogte van de afgebroken wijkkapel de kleinere (nis)kapel uit 1858 weergegeven door middel  het geijkte teken, nl. een bolletje met een kruis. Op positie 2, waar de kapel zich momenteel bevindt, is nog geen spoor van de huidige kapel.
Afb. 3:Militaire stafkaart uit 1882. Op positie 1 wordt ter hoogte van de afgebroken wijkkapel de kleinere (nis)kapel uit 1858 weergegeven door middel het geijkte teken, nl. een bolletje met een kruis. Op positie 2, waar de kapel zich momenteel bevindt, is nog geen spoor van de huidige kapel.

Toenmalig pastoor van Leeuw Reeners schoot zijn parochianen daarop ter hulp en stelde een klein perceeltje ter beschikking voor de bouw van een nieuwe kapel, de huidige constructie op de hoek van de Jan-Baptist Cardijnstraat. Dat moet omstreeks 1912 zijn geweest, aangezien in dat jaar de kapel werd ingetekend op de kadasterplannen.

Goed tien jaar na zijn overlijden schonken de erfgenamen van pastoor Reeners het perceeltje, amper 11 centiaren groot met daarop de kapel, aan de kerkfabriek van Sint-Pieters-Leeuw. Pastoor Van den Bogaert – die nog onderpastoor was ten tijde van Reeners – doet in 1928 volgend relaas over de schenking: “De Eerweerde Heer Reeners verklaarde dikwijls zijnen wil dit perceeltje aan de kerk te zullen geven, doch de dood verraste hem vooraleer die zaak in orde was. Zijne erfgenamen nu willen den toestand dier kapel regulariseeren met het terrein in kwestie en hetgeen er op staat, aan de kerk te schenken. Waarop de Raad der Kerkfabriek overwegende dat die kapel een stuk is van de geschiedenis der Parochie, dat het wenschelijk is dat ze worde onttrokken aan de wisselvalligheden van erfenissen en dat het bezit ervan geene last aan de Kerkfabriek veroorzaakt vermits de inwoners van het gehucht geheel instaan voor den onderhoud ervan, besluit mits goedkeuring van de bevoegde overheden die gift te aanveerden.”

2014-11-27-kapel_Magdalena-Mekingen_01De gedenksteen van de afgebroken kapel op de oude locatie met vermelding van het jaartal 1858 werd gerecupereerd en aangebracht in de gevel van de nieuwe kapel uit 1912 op de nieuwe locatie op de hoek van de J.B. Cardijnstraat. Nietsvermoedende bezoekers worden daardoor vandaag dus enigszins op het verkeerde been gezet.

Kapellen van recentere datum met een oudere gedenksteen of inscriptie zijn overigens niet zo ongewoon. In het centrum van Sint-Pieters-Leeuw staat nog een gelijkaardig geval, namelijk de Heiligkruiskapel op de rotonde aan het gemeentehuis. Daar werd ook een oudere gedenksteen van rond 1750 in het duidelijk recentere bouwwerk ingemetst. Niets is dus wat het op het eerste zicht lijkt!