Logo-koning-boudewijnstichtingBELGIË: – Aan het eind van 2013 blijft de financieel-economische crisis zwaar wegen op het functioneren van de verenigingen in België. Dat is één van de belangrijkste conclusies van de vierde ‘Barometer van de verenigingen’ van de Koning Boudewijnstichting die deze week werd voorgesteld. Eén vereniging op drie heeft het moeilijk, een verdubbeling in twee jaar tijd.

Dit beeld wordt bevestigd door de analyse van de rekeningen van meer dan 6.000 verenigingen die de laatste vijf jaar (tot 2012) werden neergelegd bij de Nationale Bank. De reële situatie blijkt erger te zijn dan het aanvoelen door de verenigingen.

Alarmerend is alvast dat een derde van de ondervraagde organisaties voor de Barometer, een achteruitgang van hun economische situatie vaststellen. En bijna één op vijf had af te rekenen met financiële problemen. De daling van de overheidssubsidies wordt aangegeven als de belangrijkste oorzaak van deze situatie.

Belangrijkste bevindingen van de Barometer

Sinds twee jaar stellen de verenigingen een reële achteruitgang van hun economische situatie vast. In 2013 werd deze tendens door 33% bevestigd, tegenover 14% die over een verbetering praten (In 2011, sprak slechts 17% van de verenigingen van een achteruitgang). Dit aanvoelen slaat op alle organisaties, onafhankelijk van hun grootte of hun taalgemeenschap waarin ze opereren: 35% van de heel grote organisaties, 35% van de grote organisaties, 32% van de kleine en 32% van de Vlaamse organisaties zeggen eronder te lijden.
2013-12-11-_afbBarometer_NL

In deze context van crisis, zijn de overheidssubsidies een reële uitdaging voor de verenigingen. Subsidies maken gemiddeld 50% van hun inkomsten uit (55% in het Vlaams Gewest). De grote organisaties zijn nog meer afhankelijk met 71% van de inkomsten die uit subsidies komen.
Steeds meer verenigingen stellen een vermindering van de overheidssubsidies vast. De niet structurele subsidies (via projectoproepen) dalen eveneens: 36% van de organisaties maken daar melding van (tegenover 29% in 2012). De structurele subsidies daalden volgens 26% van de organisaties.
“Met een zeker vertragingseffect ervaren we nu de gevolgen van de grote druk op de overheidsfinanciën,” getuigt een Franstalige directeur. Een Nederlandstalige collega preciseert: “Wij hebben sinds 2010, maar zeker sinds 2011, een klap met vertraging gekregen.“

Directe gevolgen en maatregelen

– Bijna één organisatie op vijf (19%) gaf in 2013 aan met financiële problemen te kampen. Voor 73% heeft dit vooral te maken met de toegenomen moeilijkheden om subsidies te krijgen.

– De verenigingen zijn beginnen maatregelen te nemen vanaf 2010 en 2011. Ze bewandelen die weg verder in 2013: dit jaar moest meer dan één vereniging op twee (59%) haar uitgaven verminderen. “We rekenen alles na, we gaan bijvoorbeeld 3 prijsoffertes bekijken alleen om farden te kopen,” geeft een directeur toe. Een andere stelt vast: “we moeten meer en meer onze verantwoordelijkheid als beheerder nemen. “

Verenigingen beginnen radicale beslissingen te nemen om hun uitgaven te verminderen. Eén organisatie op twee moest ingrijpen op het personeelsvlak: 33% van de organisaties liet weten in 2013 meer beroep te hebben gedaan op vrijwilligers en 19% moest overgaan tot ontslagen.
Het goede nieuws is, dat, ondanks alles, de verenigingen weinig leningen moesten aangaan bij banken (gemiddeld 81% doet het niet en dat is ook het geval voor 86% van de kleine organisaties. De sector heeft dus weinig schulden.

Perspectieven voor 2014

– Eén organisatie op twee denkt dat de economische situatie van de Belgische verenigingssector nog zal achteruitgaan in 2014.

Het onderzoek laat geen verschillen in perceptie zien tussen de twee grote taalgemeenschappen. Maar de transferts als gevolg van de staatshervorming en de waarschijnlijke budgettaire restricties voor de regio’s verontrust alvast de organisaties die afhankelijk zijn van overheidssubsidies. “Voor 80% van onze inkomsten zijn we afhankelijk van de overheid en, in het kader van de regionalisering, zullen we voor 80% afhankelijk zijn van één geldschieter , het Waalse gewest. Dus, als het Gewest problemen heeft, riskeren wij daaronder te lijden (directrice).”

– Eén vereniging op vier verwacht de volgende twaalf maanden een verslechtering van de eigen financiële situatie. De grote organisaties zijn het meest pessimistisch (33%).

Zich aanpassen

Het algemeen besluit is niet origineel: veel verantwoordelijken van de verenigingswereld bevestigen dat de verlaging van de inkomsten hen verplicht op zich aan te passen: intern, door maatregelen te nemen in het kader van het personeelsbeleid (beroep doen op vrijwilligers), of door zich onafhankelijk van subsidies te maken. Maar bepaalde verenigingen raken reeds de bodem op financieel vlak. Als hun situatie verder blijft achteruitgaan, zullen zij verplicht zijn om hun activiteiten terug te draaien of, voor de kleine organisaties, om ze stop te zetten.

Bevestigen de cijfers van 2012 het aanvoelen van de verenigingen?

De rekeningen van om en bij de 6.000 organisaties, neergelegd bij de Nationale Bank (waaronder die van de 700 deelnemers aan de Barometer) laten een becijferde analyse en een vergelijking toe:
– Het aantal verlieslatende verenigingen gaat in stijgende lijn: ongeveer 7% in zes jaar (2006-2012) – 33% in het rood voor het jaar 2012
– Steeds minder verenigingen maken winst, de verlieslatende verenigingen zien de verliezen oplopen
– De ratio’s op marge en rentabiliteit blijven dalen

De cijfers bevestigen de negatieve tendens die door de verengingen zelf wordt aangegeven: het effect van de crisis van 2008 was brutaal, een lichte verbetering deed zich voor in 2009-2010, maar sinds drie jaar wordt een toenemende erosie van de financieel-economische situatie vastgesteld.

Hieronder vindt u de presentatie van de belangrijkste resultaten van de enquête.
De Barometer van de verenigingen is één van de instrumenten van het Observatorium van het verenigingsleven dat een tijdje geleden werd opgericht door de Koning Boudewijnstichting. Het Observatorium heeft als doel gegevens te verzamelen en bij te dragen aan de transparantie van de sector.

Documenten

Barometer van de verenigingen 2013 - Enquête (pdf, 2 MB) Barometer van de verenigingen 2013 – Enquête (pdf, 2 MB)
Barometer van de verenigingen 2013 - Rekeningen Nationale Bank (pdf, 736 KB) Barometer van de verenigingen 2013 – Rekeningen Nationale Bank (pdf, 736 KB)
%d bloggers liken dit: